O ikonie

Ikona jest nieodłączną częścią tradyci prawosławnej. Bez ikon nie można sobie wyobrazić wnętrza prawosławnej świątyni. W domach prawosławnych wiernych ikony zawsze zajmują poczesne miejsce. Wybierając się w drogę prawosławny chrześcijanin także zabiera ze sobą, zgodnie z tradycją, mały podróżny ikonostas lub składane ikony. Na Rusi postępowano tak od dawna: człowiek rodził się lub umierał, zawierał związek małżeński lub rozpoczynał jakąś ważną czynność - towarzyszyła temu ikona. Cała historia Rosji przeszła pod znakiem ikony, wiele sławnych i cudownych ikon było świadkami i uczestnikami ważnych historycznych przemian w historii. Sama Rosja, przyjąwszy niegdyś chrzest od Greków, weszła w wielką tradycję wschodniochrześcijańskiego świata, który słusznie chlubił się bogactwem i różnorodnością ikonograficznych szkół Bizancjum, Bałkanów, chrześcijańskiego Wschodu. Do tej wspaniałej tradycji Ruś wplotła swoją złotą nić. Wielkie dziedzictwo ikony nierzadko staje się powodem wywyższania się prawosławnych nad inne tradycje chrześcijańskie, których doświadczenie historyczne nie zachowało w czystości lub też odrzuciło ikonę jako element praktyki kultowej. Jednakże często współczesny prawosławny swoją apologię ikony nie posuwa dalej niż do ślepej obrony tradycji i mętnych opinii na temat piękna Bożego świata, okazując się tym samym pozbawionym wiedzy dziedzicem przynależnego mu bogactwa. Poza tym nasze cerkwie pełne są ikon pochodzących z jakościowo słabej produkcji i w małym stopniu przypominających to, co nazywane jest ikoną w tradycji patrystycznej. Wszystko to świadczy o głębokim zapomnieniu ikony i jej autentycznej wartości. Chodzi nie tyle o estetyczne zasady, które, jak wiadomo, zmieniały się w ciągu wieków oraz zależały od tradycji religijnych i narodowych, lecz o sens ikony, ponieważ obraz jest jednym z kluczowych pojęć prawosławnej teologii. Przecież nie przypadkiem zwycięstwo czcicieli ikon nad ikonoklastami, ostatecznie odniesione w 843 roku, przeszło do historii jako święto Tryumfu Ortodoksji. Koncepcja kultu ikony stała się swego rodzaju apogeum dogmatycznej twórczości świętych ojców. Właśnie to wydarzenie postawiło kropkę nad i w sporach dogmatycznych, wstrząsających Kościołem od IV do IX wieku. Czegóż więc tak gorliwie bronili czciciele ikon? Jeszcze dzisiaj można postrzec ślady tej walki w sporach przedstawicieli historycznych Kościołów z apologetami młodych chrześcijańskich wyznań, walczących z wyraźnymi lub wątpliwymi przejawami ido-lolatrii i pogaństwa w chrześcijaństwie. Odkrycie na nowo ikony w początkach XX wieku zmusiło do nowego spojrzenia na przedmiot sporu, i to zarówno zwolenników, jak i przeciwników kultu ikony. Teologiczna refleksja nad fenomenem ikony, trwająca do dzisiaj, pomaga wyjawić nieznane dawniej głębokie warstwy Bożego objawienia. Ikona jako duchowy fenomen coraz bardziej przyciąga uwagę nie tylko prawosławych i katolików, ale także protestantów. W ostatnich czasach coraz więcej chrześcijan traktuje ikonę jako wspólne dziedzictwo wszystkich chrześcijan. Właśnie dzisiaj starożytna ikona jest percepowana jako aktualne objawienie, konieczne współczesnemu człowiekowi. Proponowana Czytelnikom książka ma na celu wprowadzenie w złożony i wieloznaczny świat ikony, ujawnienie jej znaczenia jako zjawiska duchowego, które jest głęboko zakorzenione w chrześcijańskim, biblijnym światopoglądzie, pokazanie jej związku z twórczością dogmatyczną i teologiczną, z życiem liturgicznym Kościoła. Orthodoxworld.ru 2001-2008 Ikony w polskim internecie
Prawosławie – doktryna ortodoksyjnego (gr. orthodoxos – prawdziwie, prawidłowo wierzący) Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła rzymskokatolickiego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim z 1054 roku (tzw. schizmy wschodniej, lub – co uznaje się za historycznie bardziej uzasadnione – schizmy wielkiej).
Charakterystyka prawosławia Doktryna prawosławia opiera się na dekretach siedmiu pierwszych soborów powszechnych i przekazach ojców Kościoła. Nie uznaje ustanowionego po tzw. "schizmie wschodniej" (wielkiej) w Kościele zachodnim prymatu jurysdykcyjnego biskupa Rzymu, opierając się na tradycji Kościoła starożytnego, który zakładał pojęcie kościoła jako wspólnoty opartej na równości jego członków; dogmatu o "Filioque", czyli pochodzenia Ducha Świętego od także Syna (teologowie prawosławni tłumaczą, że Bóg Ojciec, jest jedynym źródłem i Syna, i Ducha Świętego, wywodząc to od ponadczasowego pochodzenia Ducha Świętego, zob. J 15, 26: "Kiedy zaś przyjdzie Pocieszyciel, którego poślę wam od Ojca, Duch Prawdy, który od Ojca pochodzi, on będzie świadczył o mnie". Dlatego Bazyli Wielki napisał "Bóg jest jeden bo Ojciec jest jeden"); odrzuca też ideę odpustu, czyśćca, dogmat o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny), dogmat o Wniebowzięciu Matki Boskiej (dwa ostatnie to nowe elementy wprowadzone do nauki kościoła rzymskokatolickiego w XIX i XX wieku), nauczanie o grzechu pierworodnym Augustyna z Hippony oraz celibat niższego duchowieństwa (diakonów i prezbiterów). Dogmat o Niepokalanym Poczęciu, według teologów Kościoła prawosławnego, zakłada bezgrzeszność Matki Bożej, podczas gdy jedynym bezgrzesznym był sam Jezus Chrystus. Zakłada się także, iż Matka Boska zakończyła swoje ziemskie bytowanie w sposób ludzki, dołączając do swojego Syna w Niebie przez Zaśnięcie (uznawane także przez doktrynę Kościoła rzymskokatolickiego).
Ikona Trójcy świętej autorstwa Andreja Rublowa z początku XV wieku, jedna z najpopularniejszych ikon prawosławnychWażnym w Kościele prawosławnym jest fakt znaczącej odmienności eklezjalno-liturgicznej, konkretnie w pojmowaniu Kościoła jako wspólnoty soborowej (scs. sobornost'), co wyklucza prymat jakiegokolwiek biskupa (także papieża), a co za tym idzie uznanie jego nieomylności w sprawach wiary i moralności (co postuluje KRK w uchwalonym na Vaticanum I dogmacie). Wiąże się to z rozumieniem każdego człowieka jako istoty omylnej i błądzącej. Istnieją również różnice w pojmowaniu życia duchowego i sakramentalnego (choć uznaje się często obecnie tożsame rozróżnienie siedmiu sakramentów, jakkolwiek nie jest to prawo w sensie dogmatycznym). Kościół prawosławny uważa się za jedynego "depozytariusza wiary" oraz za jedyny ściśle trzymający się Tradycji Ojców Kościoła, powołanego przez Jezusa Chrystusa.
Strukturę Kościoła tworzą cztery starożytne patriarchaty (składowe dawnej pentarchii) – konstantynopolitański (nazywany ekumenicznym; biskup tego miasta ma tytularne pierwszeństwo primus inter pares w prawosławiu), jerozolimski, antiocheński i aleksandryjski, pięć późniejszych patriarchatów: rosyjski (moskiewski, od 1589), gruziński, bułgarski, rumuński (od 1925), serbski i 6 kościołów autokefalicznych (niezależnych): polski, grecki, cypryjski, albański, czesko-słowacki i amerykański).
Sobór Wasyla Błogosławionego w Moskwie, jedna z wizytówek rosyjskiego prawosławiaW prawosławiu duże znaczenie mają autonomiczne, podlegające biskupom klasztory, nazywane monasterami (te o szczególnie wysokiej randze, podlegające patriarsze to monastery tzw. stauropigalne). W prawosławiu istnieje silna tradycja dużej autonomii organizacyjnej – tzw. autokefalia (od gr. auto i kephalos – głowa).
Autorytetem zdolnym ogłaszać prawdy dogmatyczne jest tylko sobór powszechny, aczkolwiek istnieją też pewne prawdy przyjęte po zakończeniu ostatniego z Soborów, które zostały uznane przez całą Cerkiew. Przykładem jest doktryna św. Grzegorza Palamasa o niestworzonej naturze łaski, ponieważ cerkiew wierzy, że każde twierdzenie usprawiedliwia się jedynie zaakceptowane przez całą wspólnotę kościoła – taką aprobatę muszą uzyskać także uchwały soborów. Jednak nie były to zwykle ustalenia o randze dogmatu tych z okresu patrystycznego (Ojców Kościoła), a raczej porządkujące i dostosowujące Kościół do nowych warunków (tj. z zakresu prawa kanonicznego). Ilość prawd dogmatycznych w Cerkwi Prawosławnej jest o wiele mniejsza niż w katolicyzmie. Twierdzi się, że dogmatyzować należy tylko prawdy zagrożone – ta zasada tłumaczy, dlaczego nie zapisano w dogmatach nowych tez mariologicznych (jak Wniebowzięcie NMP). Stąd wszystkie dogmaty w prawosławiu, również dotyczące Bogurodzicy, mają charakter chrystocentryczny (dowodzą bóstwa Chrystusa). Dogmaty Soborów Powszechnych uznawane są przez całą Cerkiew jako stałe, niezmienne części wiary, o wiele więcej jednak występuje tu teologumenów (prywatnych, dopuszczalnych ale nie obowiązkowych opinii teologicznych), które pozostawiają wiele spraw otwartych (np. nie neguje się Wniebowzięcia Matki Boskiej, ale też nie widzi się potrzeby podniesienia do rangi dogmatu). Kościół prawosławny nie wykazuje potrzeby dogmatyzacji wiary w takim stopniu jak katolicki, zostawiając wiele spraw natury moralnej i etycznej do indywidualnego rozpatrzenia na poziomie wierny-opiekun duchowy. To właśnie tłumaczy brak oficjalnego stanowiska Cerkwi w sprawie np. antykoncepcji, a zauważa się głosy zezwalające na nią przy pewnych okolicznościach. Ikony w polskim internecie
Liturgia
Antimension (gr. Αντιμενσιον) – specjalna chusta z wszytymi relikwiami, niezbędna do odprawienia Liturgii EucharystycznejPrawosławie uznaje liturgikę za istotną formę przekazu wiary, zgodnie z zasadą lex orandi lex credendi (łac. "reguła modlitwy jest regułą wiary"). Do tradycji liturgicznych należą gesty oraz czynności, wyjątkiem są tylko słowa padające w trakcie nabożeństwa.
Ksiądz prawosławny (prezbiter) w stroju liturgicznymWynika to z podwójnego rozumienia określenia prawosławny – ktoś kto prawidłowo rozpoznaje Boga, ale jednocześnie ten, który w sposób prawidłowy oddaje mu chwałę (scs. sławit', gr. doxios) podczas nabożeństw.
>Najważniejszym obrządkiem w Cerkwi prawosławnejjest obrządek bizantyjski, ale dopuszcza się również inne (np. koptyjski lub tzw. ryt zachodni oparty o anglikańską The Book of Common Prayer). Istnieją wspólnoty prawosławne na Zachodzie, które uznają, że właściwe jest dla nich używanie obrządków zachodnich, takich jak ryt trydencki.
Doba liturgiczna w prawosławiu rozpoczyna się wieczorem, wraz z scs. wieczernią, czyli Nieszporami, poprzedzonymi Noną – 9. godziną kanoniczną (scs. 9. czas), odpowiadającej godzinie 15 po południu. Po kolacji następuje Wielka (w okresie Wielkiego postu wraz z Kanonem św. Andrzeja z Krety) lub Mała Kompleta (scs. powieczerije). O północy rozpoczyna się Nokturn (scs. połunoszcznica), praktykowany współcześnie jedynie w monasterach. Następnie, przed wschodem słońca, rozpoczyna się Jutrznia, zakończona Prymą – pierwszą godziną kanoniczną (scs. pierwszy czas), odpowiadającą godzinie 7 rano. Boską Liturgię Eucharystyczną poprzedza Tercja (scs. trzeci czas) i Seksta (scs. szósty czas), czyli trzecia i szósta godzina kanoniczna, odpowiadająca godzinie 9 i 12. Eucharystia kończy dzień liturgiczny.
Patena (scs. diskos) z oddzielonymi podczas proskomidii cząsteczkami, które zostaną następnie wrzucone do kielicha Rodzaje sprawowanych Świętych Liturgii:
1 Liturgia Jana Złotoustego – odprawiana w większość dni w roku, i w soboty Wielkiego postu;
2 Liturgia św. Bazylego Wielkiego – odprawiana w niedziele Wielkiego Postu, w Boże Narodzenie, Św. Bazylego;
3 Liturgia Uprzednio Poświęconych Darów (Liturgia papieża Grzegorza Wielkiego) – odprawiana we środy i piątki wielkiego postu;
4 Liturgia św. Jakuba – wg starożytnego rytu, odprawiana w dniu Św. Jakuba w katedrach.
5 Liturgia św. Marka – sprawowana przez prawosławnych Koptów
Strony: 1 ... 5 Następna »